hofvanbusleyden_copyrighttourismmechelen.jpg

De kleuren maken de man

De kleuren maken de man. Over de betekenis van zwart in de laatmiddeleeuwse samenleving

12 maart 2020

20u - Zaal Dodoens 

 

In onze cultuur wordt de dood steevast geassocieerd met zwart of andere donkere kleuren als bruin, paars en blauw. In de late middeleeuwen was dat minder evident. Al mogen we ons niet altijd laten leiden door de kleuren van de kledij op middeleeuwse schilderijen en miniaturen, omdat die vaak voortkwamen uit het streven van de maker naar afwisseling in het kleurengebruik. Op enkele uitzonderingen na is het wel zo dat in de late middeleeuwen zwart in de eerste plaats stond voor dood, rouw en verdriet. Het dragen van zwarte kledij en het aankleden van de (gebeds)ruimte met zwarte gordijnen waren vast gebruiken, net als het zwarte doek op de lijkkist of katafalk bij de begrafenis en andere doodsherdenkingen.

Zwart stond ook voor iets negatief, of zelf iets racistisch zoals de pejoratieve betiteling van iemand als moor. Men zou hier, mits enig anachronisme, de Zwarte Pietdiscussie mee kunnen vergelijken. Toch hadden zwart en gelijkaardige kleuren nog andere betekenissen. Ze konden verwijzen naar eenvoud en ascese, zoals bijvoorbeeld de kledij van de zwartzusters. De zwarte kleding die de Bourgondische hertogen droegen, groeide uit tot een soort modekleur onder de hofhouding en de ambtsadel, zonder dat ze daarom altijd refereerde aan dood en rouw. Bij al deze vaststellingen stelt zich natuurlijk de vraag waar de middeleeuwers deze vorm van kleurensymboliek vandaan haalden.  

Prof. Paul Trio is gewoon hoogleraar middeleeuwse geschiedenis aan de KU Leuven en aan de KU Leuven Campus Kortrijk. Hij doceert o.m. geschiedenis van de middeleeuwen, oud schrift en cultuurgeschiedenis middeleeuwen met aandacht voor voeding, kleding en huisinrichting. Zijn onderzoek spitst zich toe op de geschiedenis van de late middeleeuwen in de Nederlanden binnen de domeinen van volksreligie, onderwijs, stedelijke samenleving, publieke ruimten, corporaties en religieuze instellingen. Aandacht gaat ook naar de manier waarop het stedelijk landschap in die periode evolueerde.

 

Koop hier je ticket